لازمهء بخل مىباشد زيرا بخيل به اين سبب كه حرص و جهلش بر او چيره است ، از هر راهى در فزون خواهى مىكوشد و به گردآورى مال از جايى كه شايسته نيست مىپردازد ، چون خيال كاذب او حكم مىكند كه آن فزون خواهى از امور شايسته مىباشد . هر گاه ثابت شد كه ريشه هاى صفات پست چهارگانه از بخل جدا نيست و در جاى خودش موجود است صفات پستى كه لازمهء اوست نيز چنان است و در مىيابى كه دروغى را كه سر آمد نفاق است از طمع عارض مىشود هر گاه طمع او را در آنچه مىطلبد به طرف آنچه شايسته نيست به گونه اى ناپسند و نامطلوب خارج سازد مانند دروغها و حيله هاى باطل و غير آن و مانند جرأت و عادت كردن به غارت اموال و ريختن خونها و هلاك كردن جانها كه از طبيعت ستم نشأت مىگيرد ، و مانند روى گرداندن از آنچه انجامش واجب است مثل حفاظت از ناموس و دفاع از آن و كوتاهى كردن در آنچه قيام به آن سزاوار است مثل سياستها و اجراى احكامى كه اجرايش لازم است و اجراى آن لازمهء بزرگ همتى است و قصور و كوتاهى كردن در آن امور جبن و ترس ياد شده مىباشد و مانند نقصان نابود كننده كه لازمهء نادانى است و عيبهاى زشت ديگر و خلاصه هر گاه در انواع صفات زشت و عيبهاى بد بيانديشى مىيابى كه همهء آنها از اين چهار صفت پست سرچشمه مىگيرند . و شايسته است از اين كلمه به خود آيد و بر وجوب فراز از اين صفت پست اقرار كند و صفحهء نفس را از چرك آن بشويد تا از آنچه لازمهء اين صفات پست و زشت است و از عيبهاى بدى كه همراه آن مىباشد سالم بماند پس براى به دست آوردن امور خوب ماندنى اهليّت و شايستگى يابد به اين اميد كه از افراد رستگار شود و خدا به سوى خانه آرامش فرا مىخواند و هر كه را خواهد به راه راست هدايت مىكند ( 1 ) . كلمهء بيست و ششم گفتار آن حضرت ( ع ) : كثرة الوفاق نفاق و كثرة الخلاف شقاق . فراوان موافقت كردن نفاق است و بسيار مخالفت كردن دشمنى است . شارح گويد : وفاق ، همراهى كردن در رايهاى گفته شده و كارهاى انتخاب شده است كه از هدفها و تصميمهايى كه گاهى هم مختلف و گوناگون مىباشد ، نشأت مىگيرد ، و نفاق را پيش از اين توضيح داديم و خلاف ، مخالفت كردن در نظريات مطرح شده مىباشد

--> ( 1 ) يونس ( 10 ) 25 .